Steeds meer gemeenten willen sturen op brede welvaart: maatschappelijke waarde op lange termijn, naast financiële resultaten. Thema’s zoals klimaat, leefbaarheid, gezondheid, inclusie en economische veerkracht komen hierin samen.
Voor de meeste gemeenten is de uitdaging niet zozeer het formuleren van ambities, maar het vertalen van deze ambities naar bestuurlijke sturing, uitvoering en verantwoording.
Binnen gemeenten zijn rollen vaak verdeeld over bestuur, beleid, duurzaamheid, inkoop en control. Hierdoor ontstaat regelmatig versnippering. Terwijl brede welvaart juist vraagt om een integrale visie op de inwoner, ondernemer en maatschappelijke organisatie, én op de buurt, wijk en gemeente als geheel.
Gemeenten maken onderdeel uit van de samenleving en verwerven een legitieme plek hierin als zij aansluiten bij deze integrale visie. De Handreiking Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording decentrale overheden biedt hiervoor een praktisch instrument. Nog weinig gemeenten rapporteren echter integraal over hun duurzaamheid. Onderdelen van de Handreiking komen wel op verschillende plekken terug, in de planning- en controlcyclus, beleidsplannen of separate rapportages — maar een integraal overzicht ontbreekt.
Juist nu in de samenleving kritisch naar de rol van de overheid wordt gekeken en het vertrouwen laag is, is de urgentie voor gemeenten hoog om inzicht te geven in hun bijdrage aan de samenleving.
Gemeenten rapporteren over klimaatbeleid, het sociaal domein en reguliere planning- en controldocumenten, maar al deze informatie staat los van elkaar. Er is geen integraal overzicht dat laat zien hoe de gemeente als geheel presteert op brede welvaart. Voor raadsleden, bestuurders en inwoners is het daardoor lastig om een volledig beeld te krijgen.
Een transportbedrijf investeert in duurzamere brandstoffen of elektrische voertuigen, maar merkt dat klanten niet bereid zijn de hogere kosten volledig te vergoeden. Door de lage marges in de transportsector is het financieel vaak niet aantrekkelijk genoeg.
Als de gemeente integraal rapporteert over brede welvaart, ontstaat een helder overzicht van prestaties op sociaal, ecologisch en economisch gebied. Dat maakt het voor bestuurders, raadsleden en inwoners mogelijk om de samenhang te zien en gerichte keuzes te maken.
In een tijd waarin het vertrouwen in de overheid onder druk staat, is transparantie geen luxe maar een noodzaak. Gemeenten die helder en eerlijk rapporteren over hun bijdrage aan brede welvaart, versterken hun legitimiteit bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
Een integrale duurzaamheidsrapportage is niet alleen verantwoording achteraf, maar ook een sturingsinstrument. Raad en college krijgen zo een instrument waarmee zij de opgaven op het gebied van brede welvaart integraal kunnen bewaken en bijsturen.
De publicatie ‘Aan de slag!’ is een praktische aanvulling op de Handreiking. Het biedt concrete handvatten voor gemeenten die de eerste stap willen zetten: hoe begin je, welke thema’s kies je en hoe richt je het proces in? Het is een laagdrempelig startpunt voor gemeenten die nog niet integraal rapporteren maar dat wel willen.
Stap 4
Cooperate Green is founding partner van ImpACTmakers gemeenten, een platform dat gemeenten ondersteunt bij het meten, sturen en verantwoorden van brede welvaart. Via ImpACTmakers werken gemeenten samen aan gedeelde methodieken, kennisuitwisseling en praktische tools om brede welvaart bestuurbaar te maken.
Onze adviseurs en accountants bevinden zich precies op het snijvlak waar maatschappelijke waarde en financiële sturing samenkomen. Daarmee brengen wij de rollen van beleidsadviseur, duurzaamheidsexpert en accountant samen — en helpen we gemeenten om brede welvaart niet alleen te formuleren, maar ook praktisch bestuurbaar te maken.
